Adana’da küçük bir bakkal dükkanında başlayan hayatını, Bodrum Karia Princess’ten Karayipler’e kadar 16 ülkeye yayılan devasa bir otel ve casino imparatorluğuna dönüştüren Sudi Özkan, 87 yaşında İstanbul’da yaşamını yitirdi. Türkiye’nin…
Adana’da küçük bir bakkal dükkanında başlayan hayatını, Bodrum Karia Princess’ten Karayipler’e kadar 16 ülkeye yayılan devasa bir otel ve casino imparatorluğuna dönüştüren Sudi Özkan, 87 yaşında İstanbul’da yaşamını yitirdi. Türkiye’nin en çalkantılı yıllarına tanıklık eden ve ardında yaklaşık 4 milyar dolarlık devasa bir ticari ağ bırakan Özkan’ın vefatı, yakın tarihin en tartışmalı dönemlerinden birini ve dev mirasın geleceğini yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye’nin 1980’li ve 1990’lı yıllarındaki siyasi, ekonomik ve turizm atmosferine damga vuran en kritik figürlerden biri olan iş insanı Sudi Özkan, bir süredir tedavi gördüğü İstanbul’da 87 yaşında hayata gözlerini yumdu. Kamuoyunda “Kumarhaneler Kralı” lakabıyla hafızalara kazınan Özkan’ın ölümü, yalnızca turizm ve eğlence sektöründe değil, Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde de bir sayfanın tamamen kapanması anlamına geliyor.
Adana’dan çıkıp dünya çapında 15 binden fazla insanın çalıştığı bir imparatorluk kuran Özkan’ın vefatının ardından şimdi en çok merak edilen konu, değeri 4 milyar dolara yaklaştığı tahmin edilen uluslararası servetin nasıl yönetileceği.
1939 yılında Adana’da mütevazı bir bakkalın oğlu olarak dünyaya gelen Sudi Özkan, Türkiye’de sermayenin el değiştirdiği ve turizmin yeni yeni filizlendiği yılları en hızlı okuyan isimlerden biriydi. Yükseköğrenimini İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’nde tamamlayan Özkan, ticari hayatına ilk adımlarını emlakçılık ve otomobil galericiliği yaparak attı.
Ancak onun asıl hikayesi, alım satımdan biriktirdiği sermayeyi inşaat ve turizm sektörüne yönlendirdiği 1980’li yıllarda başladı. Turizm teşviklerinin arttığı ve büyük otellerin bünyesinde talih oyunları salonlarının açılmasına izin verildiği dönem, Özkan için tarihi bir kırılma noktası oldu. 1985 yılında İstanbul’da ilk kumarhanesini açan iş insanı, çok kısa bir süre içinde sektörün en baskın aktörlerinden biri haline geldi.
1990’lı yıllara gelindiğinde Türkiye’de casino sektörü milyarlarca dolarlık nakit akışının döndüğü devasa bir pazara dönüşmüştü. 1998 yılı başındaki resmi verilere göre Türkiye genelinde faaliyet gösteren 78 oyun salonunun yaklaşık yüzde 70’i, sadece beş büyük işletmecinin kontrolündeydi. Sudi Özkan, kurduğu “Princess” zinciriyle rakiplerinin arasından sıyrılarak tek başına 19 büyük kumarhaneyi yönetir konuma ulaştı.
Bu dönemde Özkan’ın ağı sadece İstanbul ile sınırlı kalmadı; Ege ve Akdeniz’in en gözde turizm merkezlerine yayıldı. Özellikle Bodrum Karia Princess, o yıllarda yarımadanın turizm ve gece hayatında en çok konuşulan merkezlerinden biriydi. Bodrum’un yanı sıra Marmaris Altınyunus, Kuşadası Korumar ve Adakule, Antalya Talya, İzmir Hilton, Ankara Hilton gibi Anadolu ve kıyı şeridinin en prestijli tesislerindeki casinolar Özkan tarafından işletiliyordu. İstanbul’da ise Hilton, Divan, Suadiye Princess, Ortaköy Princess, Kumburgaz Princess ve Marin Princess gibi noktalar onun kontrolündeydi. Bu devasa ağ, kendisine Türk basınında “Kumarhaneler Kralı” unvanını getirdi.
Türkiye’de casino sektörünün en parlak olduğu yıllar, aynı zamanda devlet, siyaset ve yeraltı dünyası arasındaki karanlık ilişkilerin en yoğun tartışıldığı dönemdi. Milyarlarca dolarlık cironun döndüğü bu sektör; kara para aklama, denetimsizlik ve vergi kayıpları iddialarıyla sık sık gündeme geliyordu.
3 Kasım 1996’da Türkiye’yi sarsan Susurluk kazası, Sudi Özkan’ın adını da bu tartışmaların merkezine çekti. Kazada aynı araçta bulunan Abdullah Çatlı, dönemin Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ ve DYP Milletvekili Sedat Bucak’ın, kazadan hemen önce Özkan’a ait olan İzmir Princess Otel’de konakladıklarının ortaya çıkması, gözleri bir anda Princess zincirine çevirdi.
Özkan’ın o çalkantılı yıllarda dikkat çeken bir diğer bağlantısı ise eski MİT Kontrterör Dairesi Başkanı Mehmet Eymür ile olan yakınlığıydı. Bir diğer casino işletmecisi Ömer Lütfü Topal’ın 1996 yılında suikastla öldürülmesinin ardından, Mehmet Eymür’ün Özkan’ı bizzat arayarak kendisinin de hedef olabileceği yönünde uyardığı ve yurt dışına çıkmasını tavsiye ettiği iddiası yıllarca konuşuldu. İkilinin yolları 2000’li yılların ortasında yeniden kesişti; Özkan, 2005-2006 döneminde Eymür’ü Türkiye’deki şirketlerinin yönetimine getirerek danışmanı yaptı. Eymür bu iş birliğini, Özkan’ı MİT döneminden tanıdığını ve hakkında devlete yönelik olumsuz bir kayıt bulunmadığını belirterek savunmuş, ilerleyen yıllarda ise iş ilişkileri bitse de dostluklarının sürdüğü açıklanmıştı.
Türkiye’de kumarhanelerin kapatıldığı 1998 yılı, Sudi Özkan için bir son değil, sınır ötesi bir imparatorluğun başlangıcı oldu. Yasak kararının yanı sıra aynı dönemde hakkında Vergi Usul Kanunu’na muhalefet iddiasıyla açılan davalar ve ağır vergi incelemeleri sonucunda Özkan, faaliyet merkezini yurt dışına taşıma kararı aldı.
Önce ABD’ye, ardından Karayipler’deki Saint Martin adasına geçen Özkan, uzun yıllar Belarus’un başkenti Minsk’te yaşadı. Türkiye’de geride bıraktığı vergi dosyaları ise 2003 yılındaki “Vergi Barışı” düzenlemesiyle yeni bir boyut kazandı. O dönem basına yansıyan kayıtlara göre, kesinleşmiş 182 trilyon liralık vergi borcu yapılandırma kapsamında yaklaşık 32 trilyon liraya indirildi. Özkan, yıllar sonra yaptığı açıklamalarda 1998 sonrasında kendilerinden gerçek dışı vergiler talep edildiğini savunarak, devlete 25-30 milyon dolar civarında ödeme yaptığını ve yurt dışına sadece ticaretini sürdürebilmek için çıktığını ifade etmişti.
Yurt dışına çıkışıyla birlikte “Princess International” markasını küresel bir oyuncuya dönüştüren Özkan; Balkanlar, Doğu Avrupa, Kafkasya, Karayipler ve Latin Amerika’da peş peşe yatırımlar yaptı. Özellikle Türkiye sınırına sadece 15 kilometre mesafedeki Bulgaristan’ın Svilengrad kentinde açtığı casino, Türkiye’deki yasak sonrası Türk müşterileri hedefleyen en stratejik hamlelerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Türkiye ve dünya kamuoyunun “Kumarhaneler Kralı” unvanıyla tanıdığı Sudi Özkan, Bodrum yarımadası için yalnızca 1990’lı yılların turizm yatırımcısı değil, aynı zamanda ilçede yaşayan ve eğitime kazandırdığı kalıcı eserlerle anılan önemli bir hayırseverdi. Yurt dışındaki devasa ticari ağına rağmen Türkiye ile bağını koparmayan ve yaşamının önemli bir bölümünü Bodrum’da geçiren Özkan, yarımadanın hem yakın turizm tarihine hem de eğitim altyapısına damga vurdu.
Özkan’ın Bodrum ile olan ticari serüveni, Türkiye’de turizm yatırımlarının hız kazandığı 90’lı yıllarda başladı. Kumarhanelerin yasal olduğu 1998 öncesi dönemde Özkan’ın Türkiye genelinde işlettiği 19 büyük casinodan biri, Eskiçeşme Mahallesi’nde yer alan ünlü Bodrum Karia Princess Otel bünyesinde faaliyet gösteriyordu. O yıllarda Ege kıyılarındaki Princess zincirinin en prestijli halkalarından biri olan tesis, dönemin Bodrum gece hayatı ve turizminde en çok konuşulan merkezlerin başında geliyordu.
Ancak Sudi Özkan’ı Bodrum halkı ve yerel kamuoyu nezdinde asıl özel kılan, ilçenin eğitim hayatına yaptığı karşılıksız yatırımlar oldu. Muğla genelinde üç büyük okul bağışı bulunan iş insanı, doğrudan Bodrum sınırları içerisinde iki önemli eğitim kurumunu sıfırdan ve tamamlayarak Milli Eğitim’e kazandırdı. Yıllar önce Karaova bölgesinde inşaatı yarım kalan liseyi üstlenerek tamamlayan Özkan, okula 2024 yılında hayatını kaybeden ilk eşi Sitare Özkan’ın adını vererek Mumcular Sitare Özkan Çok Programlı Anadolu Lisesi’ni ilçeye armağan etti.
Ünlü iş insanının Bodrum’a bıraktığı en son ve en kapsamlı miras ise Güvercinlik Mahallesi’nde yükseldi. Özkan tarafından inşa ettirilerek 2024-2025 eğitim öğretim yılı başında resmi törenle kapılarını açan Güvercinlik Sudi Özkan İlkokulu ve Ortaokulu, 12 derslikli ana binası, 2 derslikli anaokulu ve öğretmen lojmanlarıyla bölgenin eğitim ihtiyacını karşılayan modern bir kampüs oldu. Küresel ölçekte milyarlarca dolarlık bir imparatorluğu yöneten Özkan, Bodrum’da ise adını taşıyan okullarda eğitim gören yüzlerce çocuğun geleceğine yaptığı dokunuşla iz bıraktı.
Sudi Özkan’ın vefatıyla birlikte kamuoyunun en çok merak ettiği konuların başında geride bıraktığı servetin boyutu ve bu servetin nasıl paylaşılacağı geliyor. Özkan’ın şahsi servetine dair resmi olarak açıklanmış net bir rakam bulunmasa da, geçmişte 3 milyar doları aştığı bilinen mal varlığının bugün 4 milyar dolar seviyesine yaklaştığı tahmin ediliyor.
Şirketi Princess International’ın güncel verileri, geride kalan ticari imparatorluğun büyüklüğünü somut olarak ortaya koyuyor. Grup bugün Bulgaristan, Romanya, Belarus, Gürcistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk, Belize ve Karayip ülkeleri dahil olmak üzere 16 ülkede 16 dev otel, 28 casino, 25’in üzerinde eğlence tesisi, 100’den fazla şirket ve 60’ı aşkın değerli gayrimenkulü yönetiyor. Enerji, inşaat ve alışveriş merkezi yatırımları da bulunan grubun çalışan sayısı 15 bini aşmış durumda.
Üstelik Özkan, yurt dışına gitmesine rağmen Türkiye ile ticari bağını hiçbir zaman tam olarak koparmadı. 2003 yılında açıklanan kira geliri vergi rekortmenleri listesinde Türkiye’nin en yüksek kira geliri beyan eden ilk 10 ismi arasında yer alan Özkan’ın, Türkiye’deki dört otelinin yanı sıra İstanbul Boğazı’nın en değerli noktaları olan Kuruçeşme’de 5 dönümlük, Baltalimanı’nda ise 35 bin 500 metrekarelik paha biçilemez arazileri bulunduğu biliniyor.
Bu devasa mirasın paylaşım tablosunda ise Özkan’ın iki evliliğinden dünyaya gelen altı çocuğu yer alıyor.
Özkan’ın 2024 yılında kızını ziyaret etmek için gittiği Dubai’de hayatını kaybeden ilk eşi Sitare Özkan Bilginer’den Anibal Enis Özkan ve Venüs Neslihan Özkan Colamarino adında iki çocuğu bulunuyor.
Belarus’ta yaşadığı dönemde hayatını birleştirdiği ikinci eşi Katsiaryna Schulkevitch’ten ise dört çocuğu dünyaya geldi. Özkan’ın ikinci evliliğinden olan çocuklarına koyduğu King, Royal, Sudihan ve Princess isimleri, kurduğu imparatorluğun sembollerini ailesine de taşıdığının bir göstergesi olarak dikkat çekiyor.
Şirketlerin yönetim şemasının nasıl şekilleneceği, İstanbul Boğazı’ndaki kupon arazilerin ve 16 ülkedeki tesislerin altı kardeş ve eşi arasında nasıl paylaştırılacağı önümüzdeki günlerde uluslararası hukuk ve ekonomi çevrelerinin en çok konuşacağı başlıklar arasında yer alacak.
Yorum Yap